Zakres właściwości i zasięg terytorialny
Właściwość Sądu Okręgowego w Warszawie obejmuje następujące Sądy Rejonowe:
Sąd Rejonowy w Grodzisku Mazowieckim - dla miast Milanówek i Podkowa Leśna oraz gmin: Błonie, Grodzisk Mazowiecki, Kampinos i Leszno.
Sąd Rejonowy w Piasecznie - dla gmin: Góra Kalwaria, Konstancin-Jeziorna, Lesznowola, Piaseczno i Prażmów (od 1 stycznia 2008 r ).
Sąd Rejonowy w Pruszkowie - dla miast Piastów i Pruszków oraz gmin: Brwinów, Michałowice, Nadarzyn, Ożarów Mazowiecki, Raszyn i Stare Babice.
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie - dla części miasta stołecznego Warszawy w granicach ustalonych dla dzielnic: Mokotów, Ursynów i Wilanów (zmiana właściwości od 1 stycznia 2008 r.).
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie - dla części miasta stołecznego Warszawy w granicach ustalonych dla dzielnic: Ochota, Ursus i Włochy.
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie - dla części miasta stołecznego Warszawy w granicach ustalonych dla dzielnicy Śródmieście.
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie - dla części miasta stołecznego Warszawy w granicach ustalonych dla dzielnic Bemowo i Wola.
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie - dla części miasta stołecznego Warszawy w granicach ustalonych dla dzielnic Bielany i Żoliborz oraz gmin Izabelin i Łomianki.
Do właściwości sądów okręgowych, zgodnie z art. 17 Kodeksu postępowania cywilnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1550 z późn. zm) należą sprawy:
- o prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe oprócz spraw o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka, o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa oraz o rozwiązanie przysposobienia;
- o roszczenia wynikające z Prawa prasowego;
- o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa sto tysięcy złotych, oprócz spraw o alimenty, o naruszenie posiadania, o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami oraz spraw rozpoznawanych w elektronicznym postępowaniu upominawczym;
- o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę o podziale spółdzielni;
- o uchylenie, stwierdzenie nieważności albo o ustalenie istnienia lub nieistnienia uchwał organów osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną;
- o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem;
- o roszczenia wynikające z naruszenia praw przysługujących na mocy przepisów o ochronie danych osobowych.
- zgodnie z art. 544 Kodeksu postępowania cywilnego, sprawy o ubezwłasnowolnienie, które rozpoznawane są w składzie trzech sędziów, w sprawach tych właściwy jest sąd zamieszkania osoby, której dotyczy wniosek, a w przypadku braku miejsca zamieszkania – sąd miejsca jej pobytu;
Do właściwości sądów okręgowych, zgodnie z art. 25 § 1 Kodeksu postępowania karnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 1375 z późn. zm.), w I instancji należą sprawy:
- zbrodnie określone w Kodeksie karnym oraz w ustawach szczególnych;
- występki określone w rozdziałach XVI i XVII oraz w art. 140-142, art. 148 § 4, art. 149, art. 150 § 1, art. 151-154, art. 158 § 3, art. 163 § 3 i 4, art. 165 § 1, 3 i 4, art. 166 § 1, art. 173 § 3 i 4, art. 185 § 2, art. 189a § 2, art. 210 § 2, art. 211a, art. 252 § 3, art. 258 § 1-3, art. 265 § 1 i 2, art. 269, art. 278 § 1 i 2 w zw. z art. 294, art. 284 § 1 i 2 w zw. z art. 294, art. 286 § 1 w zw. z art. 294, art. 287 § 1 w zw. z art. 294, art. 296 § 3 oraz art. 299 Kodeksu karnego;
- występki, które z mocy przepisu szczególnego należą do właściwości sądu okręgowego.
§ 2. Sąd apelacyjny, na wniosek sądu rejonowego, może przekazać do rozpoznania sądowi okręgowemu, jako sądowi pierwszej instancji, sprawę o każde przestępstwo, ze względu na szczególną wagę lub zawiłość sprawy.
Do właściwości sądów okręgowych z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych należą sprawy:
- sprawy, o roszczenia niemajątkowe wynikające z naruszenia dóbr osobistych pracownika lub pracodawcy;
- sprawy, w których wartość przedmiotu sporu przekracza 100.000 zł, a dotyczące w szczególności: wynagrodzenia za pracę; wynagrodzenia za godziny nadliczbowe; ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy; premii lub nagrody; diet i innych świadczeń związanych z podróżą służbową; renty wyrównawczej z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej; odszkodowania z umowy o zakazie konkurencji; odszkodowania za mienie powierzone lub niepowierzone; odszkodowania i zadośćuczynienia w związku z mobbingiem; dyskryminacji w zatrudnieniu; odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu;
- pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego; odprawy pieniężnej, odprawy rentowej i emerytalnej; zwrotu funduszowi świadczeń socjalnych środków wydatkowanych niezgodnie z przepisami ustawy; nadania klauzuli wykonalności;
- z zakresu ubezpieczeń społecznych, zgodnie z art. 4778 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, za wyjątkiem spraw wymienionych z w art. 477 8 § 2, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych.